Romaanse gebouwen in La Rioja

Ontdek historische kloosters, kerken en kapellen langs de pelgrimsroute door La Rioja

La Rioja bezit een bijzonder religieus en architectonisch erfgoed. Verspreid over de regio staan historische kloosters, kerken en kapellen waarin romaanse bouwstijlen bewaard zijn gebleven. Op deze pagina ontdek je de mooiste voorbeelden en krijg je praktische informatie en tips voor een culturele reis door La Rioja .

De ontwikkeling van de romaanse kunst in La Rioja is nauw verbonden met de Camino de Santiago . Pelgrims, geestelijken en bouwmeesters brachten kennis en artistieke invloeden mee. Naast Logroño zijn vooral historische plaatsen als Santo Domingo de la Calzada belangrijk voor het religieuze erfgoed van de regio.

Een van de bekendste bestemmingen is San Millán de la Cogolla . Hier staan de kloosters van Suso en Yuso, die samen op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staan. San Millán wordt traditioneel beschouwd als een belangrijke bakermat van de Spaanse geschreven taal, omdat hier de beroemde Glosas Emilianenses werden opgetekend.

Tijdens de middeleeuwen lag La Rioja tussen de invloedssferen van Navarra en Castilië. Vorsten, kloosterorden en plaatselijke machthebbers stimuleerden de bouw van religieuze gebouwen. Vooral tussen de 11e en 13e eeuw verrezen er kloosters, kerken en kleine landelijke kapellen.

De romaanse architectuur is herkenbaar aan dikke muren, halfronde bogen, tongewelven en relatief kleine vensters. De versieringen bevinden zich vooral op kapitelen, portalen en booglijsten. Veel gebouwen werden in latere eeuwen uitgebreid of verbouwd, waardoor romaanse onderdelen tegenwoordig vaak worden gecombineerd met gotische, renaissance- of barokelementen.

Advertentie

Overnachten in La Rioja

Accommodaties in La Rioja voor iedere smaak en elk budget

Hotels in Rioja

Bekijk aanbod

Campings in Rioja

Bekijk aanbod

Vakantiehuizen in Rioja

Bekijk aanbod

Bijzondere romaanse kerken in La Rioja

De kerk van San Bartolomé in Logroño

De kerk van San Bartolomé is de oudste kerk van Logroño . De bouw begon in de 12e eeuw in laat-romaanse stijl en werd later in gotische stijl voortgezet. Vooral de apsis en delen van het koorgedeelte herinneren aan de oorspronkelijke romaanse bouwperiode.

In het interieur zijn decoratieve schaakbordfriezen te zien die vaker voorkomen langs de Camino de Santiago. Boven de apsis staat een toren die in de 16e eeuw in mudejarstijl werd herbouwd. De kerk maakte waarschijnlijk deel uit van de verdedigingswerken van de stad en heeft daardoor een enigszins versterkt karakter.

De kathedraal van Santo Domingo de la Calzada

Een van de belangrijkste voorbeelden van romaanse architectuur in La Rioja is te vinden in de kathedraal van Santo Domingo de la Calzada . De bouw begon in de 12e eeuw als een grote pelgrimskerk aan de Camino de Santiago. Het grondplan heeft de vorm van een Latijns kruis en rond het koor loopt een kooromgang.

De kathedraal werd in latere eeuwen uitgebreid en grotendeels in gotische stijl voltooid. De halfronde apsis, de kooromgang, gebeeldhouwde kapitelen en bewaard gebleven reliëfs behoren tot de belangrijkste romaanse onderdelen. Hierdoor laat het gebouw duidelijk de overgang van de romaanse naar de gotische architectuur zien.

De kapel van San Cristóbal

In het hoger gelegen stroomgebied van de rivier Najerilla staan eveneens interessante romaanse gebouwen. Een bijzonder voorbeeld is de kapel van San Cristóbal bij Canales de la Sierra. De kleine kerk staat op een rustige plek in het berglandschap en dateert uit de middeleeuwen.

Vooral het romaanse portaal aan de zuidzijde trekt de aandacht. De rondbogen rusten op zuilen met gebeeldhouwde kapitelen waarop planten, dieren en menselijke figuren zijn afgebeeld. Deze decoratie vertoont duidelijke overeenkomsten met de Castiliaanse romaanse bouwkunst.

De kapel Santa María de la Piscina

Aan de noordzijde van de Ebro, dicht bij het gehucht Peciña en San Vicente de la Sonsierra, staat de kapel Santa María de la Piscina. Het vrijstaande gebouw wordt beschouwd als een van de best bewaard gebleven voorbeelden van romaanse architectuur in La Rioja.

De kapel werd in de 12e eeuw gesticht in opdracht van infante Ramiro Sánchez van Navarra, een kleinzoon van koning García Sánchez III, die ook bekendstaat als García de Nájera. De naam van de kapel verwijst volgens de overlevering naar de Bethesda-vijver in Jeruzalem, die in het Latijn Piscina Probatica werd genoemd.

Het gebouw heeft een enkel schip met een halfronde apsis en een sober romaans portaal. Boven de ingang bevindt zich een wapenschild dat verbonden is met de historische Real Divisa de la Piscina. Een decoratieve schaakbordlijst loopt langs een deel van de gevel en benadrukt het romaanse karakter.

In de apsis zijn nog resten van middeleeuwse muurschilderingen aanwezig. Deze schilderingen zijn slechts gedeeltelijk bewaard gebleven, maar vormen een waardevol onderdeel van het religieuze en artistieke erfgoed van de kapel.

Naast de kerk ligt een middeleeuwse necropolis met antropomorfe graven die rechtstreeks in de rotsen zijn uitgehouwen. De combinatie van de romaanse kapel, de begraafplaats en het omringende wijnlandschap maakt Santa María de la Piscina tot een bijzondere historische plek in La Rioja .

Advertentie

Monumentale romaanse beeldhouwkunst

Romaanse beeldhouwkunst is meestal nauw verbonden met de architectuur. Beeldhouwwerken werden aangebracht op kerkportalen, kapitelen, timpaanvelden en booglijsten. De voorstellingen hadden niet alleen een decoratieve functie, maar vertelden gelovigen en pelgrims ook verhalen uit de Bijbel en middeleeuwse legenden.

Santa María de la Antigua in Bañares

Een bijzonder voorbeeld is het 13e-eeuwse portaal van Santa María de la Antigua in Bañares. De licht spits toelopende boogvormen laten de overgang van de romaanse naar de gotische bouwstijl zien. Op het timpaan is de aanbidding door de Drie Koningen afgebeeld.

Op de bovendorpel bevindt zich een christusmonogram, ook wel een chrismon genoemd. Dit religieuze symbool komt op verschillende middeleeuwse gebouwen langs de Camino de Santiago voor.

Het portaal van San Juan de Acre

Bij de begraafplaats van Navarrete staat het gerestaureerde romaanse portaal van het voormalige pelgrimshospitaal San Juan de Acre. Nadat het middeleeuwse hospitaal in verval was geraakt, werden delen van het portaal en andere gebeeldhouwde stenen naar deze plek overgebracht.

De booglijsten zijn onder meer versierd met zigzag- en zaagtandpatronen. Op de historische kapitelen zijn opvallende taferelen afgebeeld, waaronder twee pelgrims die onderweg naar Santiago samen eten en Sint-Joris die tegen de draak strijdt.

Roldán en Ferragut

In Ochánduri en Navarrete zijn ook romaanse voorstellingen bekend van het gevecht tussen de ridders Roldán en Ferragut. Dit verhaal komt uit de middeleeuwse overlevering rond Karel de Grote en werd destijds uitgelegd als een symbolische strijd tussen het christendom en de islam. De voorstelling laat zien hoe religieuze verhalen en ridderlegenden in de romaanse beeldhouwkunst met elkaar werden verbonden.

Romaanse grafmonumenten in La Rioja

Middeleeuwse grafmonumenten vormen een belangrijk onderdeel van het religieuze erfgoed van La Rioja. Op sarcofagen en graftombes werden heiligen, vorsten en edelen afgebeeld, vaak omringd door Bijbelse taferelen, apostelen en verhalen over wonderen.

Het graf van Santo Domingo de la Calzada

In de kathedraal van Santo Domingo de la Calzada wordt het graf van de heilige bewaard. De romaanse graftombe staat onder een rijk versierd laatgotisch grafmonument dat in de 16e eeuw werd ontworpen door beeldhouwer Felipe Bigarny.

Het geheel laat verschillende kunstperioden samenkomen. De oorspronkelijke romaanse tombe herinnert aan de heilige die zich inzette voor pelgrims op de Camino de Santiago, terwijl het latere baldakijn de groeiende verering van Santo Domingo zichtbaar maakt.

De tombe van San Millán de Suso

Een uitzonderlijk voorbeeld van Spaanse romaanse grafkunst bevindt zich in het klooster van San Millán de Suso . Op de albasten cenotaaf is de liggende figuur van de heilige afgebeeld, gekleed in priestergewaden.

Rond de liggende figuur zijn leerlingen van San Millán en scènes uit zijn levensverhaal en wonderen weergegeven. Het grafmonument is bijzonder door de combinatie van religieuze symboliek, verhalende beeldhouwkunst en fijn uitgewerkte details.

De graftombe van Blanca van Navarra

In het klooster Santa María la Real in Nájera bevindt zich de 12e-eeuwse graftombe van Blanca van Navarra. De sarcofaag is versierd met religieuze voorstellingen, waaronder Christus als Pantocrator, de apostelen en het sterfbed en de begrafenis van de koningin.

In hetzelfde klooster staat ook het graf van Garcilaso de la Vega. Dit monument dateert echter uit een latere periode en behoort niet tot de romaanse grafkunst. Samen tonen de graftombes hoe de funeraire beeldhouwkunst zich in La Rioja door de eeuwen heen ontwikkelde.

Romaanse Mariabeelden in La Rioja

In de romaanse kunst werd de Maagd Maria vaak frontaal op een troon afgebeeld, met het Christuskind op haar schoot. Maria heeft doorgaans een plechtige gezichtsuitdrukking en wordt voorgesteld als de zetel van de goddelijke wijsheid. Deze beeldvorm staat bekend als de Sedes Sapientiae.

Santa María la Real en de Virgen de Valvanera

Een bekend voorbeeld is het Mariabeeld van Santa María la Real in Nájera . Volgens de overlevering ontdekte koning García Sánchez III het beeld in een grot. Op deze plek liet hij in de 11e eeuw het klooster van Santa María la Real bouwen.

Ook de Virgen de Valvanera, de beschermheilige van La Rioja, behoort tot de belangrijkste middeleeuwse Mariabeelden van de regio. Het beeld toont Maria met het Kind en wordt bewaard in het klooster van Valvanera, in een bosrijk berggebied bij Anguiano.

Santa María de Palacio en de Virgen de Castejón

In de kerk van Santa María de Palacio in Logroño bevindt zich eveneens een historisch Mariabeeld. Het is vervaardigd uit steen en werd voorzien van een veelkleurige beschildering, waardoor de kleding en gezichtsuitdrukkingen extra werden benadrukt.

De Virgen de Castejón uit Nieva de Cameros is gemaakt van beschilderd hout. Het beeld is versierd met decoratieve elementen die edelstenen nabootsen en met uitgesneden sterren in het gewaad. Daarmee is het een bijzonder voorbeeld van de religieuze beeldhouwkunst uit het middeleeuwse La Rioja.

Romaanse kunstnijverheid in La Rioja

De romaanse kunst in La Rioja is niet alleen zichtbaar in kerken en beeldhouwwerken. Ook reliekschrijnen, processiekruisen en muurschilderingen behoren tot het waardevolle middeleeuwse erfgoed van de regio. Deze kunstvoorwerpen werden vervaardigd uit kostbare materialen en versierd met Bijbelse voorstellingen en christelijke symbolen.

De reliekschrijnen van San Millán en San Felices

In het klooster van San Millán de Yuso worden de reliekschrijnen van San Millán en San Felices bewaard. Het schrijn van San Millán is versierd met ivoren reliëfs waarop scènes uit het leven en de wonderen van de heilige zijn afgebeeld.

Het tweede schrijn is gewijd aan San Felices de Bilibio, de kluizenaar en leermeester van San Millán. De rijkversierde reliekschrijnen behoren tot de belangrijkste voorbeelden van middeleeuwse ivoorkunst en religieuze kunstnijverheid in La Rioja.

Historische processiekruisen

Bijzonder is ook het zilveren processiekruis van Mansilla de la Sierra, dat is versierd met de symbolen van de vier evangelisten, samen bekend als de Tetramorf. Het kruis toont de hoge kwaliteit van de middeleeuwse edelsmeedkunst in de regio.

Het processiekruis van Cirueña is vervaardigd uit verguld metaal en versierd met gekleurde cabochons. De gekruisigde Christus is met drie spijkers weergegeven. Deze vorm en houding laten al kenmerken zien van de overgang van de romaanse naar de gotische kunst.

Romaanse muurschilderingen

Veel middeleeuwse kerken waren oorspronkelijk met kleurrijke fresco’s versierd. Slechts een klein gedeelte daarvan is bewaard gebleven. Belangrijke resten zijn te zien in de kapel van San Esteban de Viguera en in Santa María de los Arcos in Tricio. Deze schilderingen geven een zeldzaam beeld van de oorspronkelijke aankleding van religieuze gebouwen in La Rioja.

Middeleeuwse militaire architectuur in La Rioja

Tijdens een groot deel van de middeleeuwen lag La Rioja tussen de invloedssferen van de koninkrijken Navarra en Castilië. Kastelen en versterkte nederzettingen werden gebouwd op strategische heuvels vanwaar wegen, rivierdalen en grensgebieden konden worden bewaakt.

Het fort van San Vicente de la Sonsierra

Op een heuvel boven de Ebro ligt het indrukwekkende fort van San Vicente de la Sonsierra. De vesting maakte deel uit van de verdedigingslinie van het koninkrijk Navarra en bewaakte de grens met Castilië. Vanaf de heuvel had men een ruim uitzicht over het Ebrodal en de omliggende wegen.

Het complex werd beschermd door verschillende muren, toegangspoorten en verdedigingstorens. Binnen het ommuurde gebied staan de kerk van Santa María la Mayor en de kapel van San Juan de Arriba. Hierdoor kreeg de versterkte nederzetting zowel een militaire als een religieuze functie.

Het kasteel van Davalillo

Op een heuvel bij San Asensio staan de ruïnes van het kasteel van Davalillo. Het kasteel werd waarschijnlijk aan het einde van de 12e of het begin van de 13e eeuw gebouwd onder Castiliaans gezag. Vanuit deze positie kon men het omliggende gebied en de grensroutes richting Navarra bewaken.

De vesting heeft een onregelmatige veelhoekige plattegrond die zich aanpast aan de vorm van de heuvel. De muren werden versterkt met halfronde torens. Aan een van de zijden staat de rechthoekige donjon, die het belangrijkste verdedigbare onderdeel van het kasteel vormde.

In het onderste gedeelte van de donjon bevond zich vermoedelijk een kleine kapel. De hoger gelegen verdiepingen werden gebruikt als verblijfsruimte voor de kasteelheer, wachters en andere bewoners. Hoewel Davalillo tegenwoordig een ruïne is, geeft het complex nog altijd een goed beeld van de middeleeuwse grensverdediging in La Rioja .

Reisgidsen Spanje

P lan je vakantie naar Spanje met onze reisgidsen over stedentrips, vroegboekkortingen, last-minutes, campings, vakantiehuizen en all-inclusive vakanties. Ontdek daarnaast de Spaanse costa’s, autonome regio’s, historische Paradores, natuurgebieden, attractieparken en de beste bestemmingen om te overwinteren. Voor een goede voorbereiding vind je praktische informatie over vervoer, autohuur, feestdagen en belangrijke evenementen in Spanje.