🫒 Puur Olijfsap

Om extra vierge te mogen heten, moet de olie van een eerste koude persing (bij maximaal 27°C) zijn en mag hij na het persen geen raffinage ondergaan. Eigenlijk is het louter olijfsap.

Christiaans: ‘In een laboratorium voert een heus testpanel een reeks tests uit op de olijfolie. Met als belangrijke maatstaf de zuurtegraad. Die mag niet hoger zijn dan 0,8 procent. Ook mag de olie geen defect in geur en smaak hebben.’

🏛️ Mythologie & Wereldwijde Verspreiding

Volgens de Griekse mythologie schonk Pallas Athene in haar wijsheid een olijfboom aan de stad Athene. Nog steeds staat er daarom een olijfboom op de Akropolis. In de cultuur van het Joodse volk wordt de boom nog altijd als symbool van vrede en geluk gezien.

Rond 600 v.Chr. verspreidde de teelt zich naar Griekenland, Italië en Noord-Afrika. Vandaag de dag, in 2026, worden olijven wereldwijd geproduceerd; van de traditionele mediterrane velden tot in Australië, Brazilië, Mexico en China.

🚜 Productie en de Kunst van het Oogsten

Olijven gedijen het best in een klimaat met warme, droge zomers en milde winters. De boom kan wel negen meter hoog worden en kent vele variëteiten. In 2026 vindt de oogst nog steeds traditioneel plaats in het late najaar via drie beproefde methoden:

1. Handmatig ritsen: Met een emmer de boom in om de olijven voorzichtig van de takken te trekken.
2. Schudden en kloppen: Er worden netten onder de boom gelegd, waarna de takken met stokken worden bewerkt.
3. Gebruik van harkjes: De olijven worden met handmatige of elektrische harkjes in kleden opgevangen.

Geduld na de pluk:
Olijven worden nooit direct van de boom gegeten. Om de bittere smaak te verwijderen, worden ze maandenlang in een zoutwaterbadje gelegd. Soms wordt de schil ingekeept of worden de vruchten kort ingevroren om het proces te versnellen, zodat het zout sneller wordt opgenomen.

🌳 Gezonde Oogst is de Basis

Dat lukt alleen met olijven die in volle gezondheid aan de boom hangen – geen overrijpe, rotte en zieke exemplaren dus – en die na de oogst zo rap mogelijk van hun olie ontdaan worden.

Christiaans: ‘Blijven ze te lang en te dicht op elkaar in zakken liggen, dan vormt zich een melkzuurbacterie en gaat de olie naar babyspuug ruiken.’

Voor vierge olie gelden dezelfde normen, alleen mag de zuurtegraad iets hoger liggen (twee procent) en is een lichte afwijking in geur en smaak toegestaan. In 2026 is de focus op ambachtelijke kwaliteit belangrijker dan ooit.

🍽️ Consumptie en Veelzijdigheid

Olijven zijn onmisbaar in de keuken van 2026. Of ze nu met feta worden gegeten, in salades worden verwerkt of als topping op pizza’s dienen; ze verrijken elke maaltijd. Naast directe consumptie is olijfolie cruciaal voor voedselbereiding, cosmetica (zoals ambachtelijke zeep) en zelfs als historische brandstof.

Bijzondere Variëteiten:
Er valt een rijke wereld aan soorten te ontdekken. Denk aan de kleine elitses, de beroemde grote zwarte kalamata, de thasos, of de karakteristieke gerimpelde throumpes. Elke soort heeft zijn eigen unieke textuur en smaakprofiel dat de Spaanse en mediterrane tafel compleet maakt.

🥗 Voedingswaarde van Olijven

Volgens het Voedingscentrum behoren olijven tot het fruit. Per 100 gram leveren ze een energiewaarde van 111 kcal. Hieronder de exacte samenstelling:

* Waarden per 100 gram product.

🌳 De Olijfboom: Kracht en Eeuwigheid

De boom waaraan door de eeuwen heen de eetbare olijven zijn ontstaan, is de Olea europaea subsp. sylvestris. Hoewel er in Oost-Afrika varianten zijn met nauwelijks eetbare vruchten, kennen we vandaag de dag dankzij kruisingen meer dan 80 verschillende varianten olijfbomen.

De boom groeit aanvankelijk langzaam en ontwikkelt een dikke, karakteristieke stam met een uitgebreid wortelstelsel. Vanwege deze wortels is bij aanplant in 2026 nog steeds een minimale afstand tussen de bomen essentieel. Pas na vijf jaar begint de boom vruchten te dragen, maar hij kan vervolgens vele honderden jaren oud worden, wat oude bomen bijzonder waardevol maakt.

In Nederland en België:
Hier worden olijven vaak als kuipplant gehouden. Oudere exemplaren kunnen in deze landen zelfs het hele jaar in de volle grond staan; ze herstellen verrassend snel na lichte vorst.

🌱 Aanschaf en Verzorging

Olijfbomen zijn bijzonder waardevol en kunnen honderden jaren oud worden. Bij de aanschaf in 2026 is het belangrijk dat de boom goed geworteld is en in een container wordt verkocht, niet enkel "op kluit".

Standplaats en Bodem:
De olijfboom staat het liefst op een zonnige plek in goed doorlatende, zanderige kleigrond. Belangrijk: "natte voeten" zijn dodelijk voor de olijf. Zorg daarom altijd voor een uitstekende drainage.

Water geven:
In de zomer vraagt de boom gemiddeld water, in de winter slechts weinig. De grond mag nooit volledig uitdrogen. Voor bomen in een kuip is het essentieel dat overtollig water kan wegstromen via kleikorrels onderin de pot om wortelrot te voorkomen. Oudere exemplaren kunnen in Nederland en België vaak prima in de volle grond overleven op een beschutte plek.

✂️ Snoei en Gezondheid

Door gericht snoeiwerk kan de losse groei van een jonge olijfboom gecorrigeerd worden. Houd er in 2026 rekening mee dat dit vaak ten koste gaat van de bloemen, die groeien op het hout van het voorgaande jaar. Toch is het raadzaam om lange takjes in het voorjaar in te korten voor een mooie compacte vorm.

Bemesting en Ziekten:
Bemesting vindt bij voorkeur plaats in het voorjaar met een langzaam werkend middel. Let goed op de gezondheid van de boom: de schimmel Phytophthora is te herkennen aan ronde zwarte vlekken op het blad dat daarna geel wordt.

Een voordeel voor kwekers in Noord-Europa: de beruchte olijfvlieg, die in Zuid-Europa vaak de oogst beschadigt, komt hier gelukkig niet voor.

❄️ De Olijfboom in de Winter

In de koudste wintermaanden van 2026 verdient het aanbeveling om jonge olijfbomen goed in te pakken. Bedek de voet van de plant met stro en omwikkel de stam met jute; dit laat de plant ademen terwijl het vocht absorbeert.

Beschermingstips:
Winterbeschermingshoezen van fleece kunnen de temperatuur met wel zeven graden verhogen. Let op: Gebruik nooit noppenfolie, omdat condensvorming de vorstschade juist verergert.

Voor extra warmte kunt u een verlichtingsslang of speciale warmtekabels om de boom wikkelen. Terwijl oude exemplaren tot –18 °C kunnen verdragen, hebben jonge planten bij temperaturen tussen –10 en –15 °C echt extra hulp nodig om de winter door te komen.

✂️ Snoei, Ziekten en Trivia

Snoeien: In 2026 blijft het principe simpel: een olijfboom behoeft eigenlijk geen snoei, maar kan rigoureus geknot worden. Wilt u echter vruchten? Weet dan dat een tak slechts éénmaal draagt; snoei vruchtdragende takken in het voorjaar dus terug.

Olijfbomenpest: Sinds 2013 vormt de bacterie Xylella fastidiosa een enorme bedreiging in Italië. Ondanks strenge EU-maatregelen zijn al miljoenen bomen besmet geraakt, wat het belang van gezonde aanplant benadrukt.