De veranillo van San Miguel en veranillo de San Martín
Spaanse nazomer, oude gezegden en legendes
De nazomer, in Nederland ook wel oudewijvenzomer genoemd, heeft in Spanje zijn eigen namen en tradities. Aan het begin van de herfst in Spanje spreekt men rond 29 september van het veranillo de San Miguel. Rond 11 november duikt een tweede bekende naam op: het veranillo de San Martín. Beide benamingen verwijzen naar perioden waarin het na eerder herfstweer tijdelijk weer zachter, droger en zonniger kan worden.
Het Spaanse woord veranillo betekent letterlijk zoiets als een kleine zomer. Het gaat echter niet om een vast jaarlijks weerfenomeen dat op precies dezelfde dagen terugkeert. De uitdrukking leeft vooral voort in volkswijsheden, spreekwoorden en tradities. Het veranillo de San Miguel wordt verbonden met de feestdag van de aartsengel Michaël op 29 september, terwijl het veranillo de San Martín zijn naam dankt aan Sint-Maarten op 11 november.
Vooral rond Sint-Maarten bestaan in Spanje verschillende oude weerspreuken. Een bekende uitspraak luidt “De San Martín a Santa Isabel, veranillo es”: een verwijzing naar de kans op een korte periode van aangenaam novemberweer. Juist die combinatie van oude weerswijsheden, geroosterde kastanjes , herfstgerechten en lokale tradities maakt deze tijd van het jaar bijzonder. Wie in deze periode naar Spanje reist, kan meer inspiratie vinden voor een herfstvakantie in Spanje .
Zoek en boek je volgende verblijf in Spanje
De nazomer keert nog even terug
Van Sint-Michiel tot de oudewijvenzomer
De nazomer, ook wel oudewijvenzomer genoemd, is een periode in de herfst waarin het na koelere dagen plotseling weer zacht, zonnig en bijna zomers kan worden. Zowel in Nederland en Vlaanderen als in Spanje zijn zulke warme herfstdagen al eeuwen verbonden met heiligendagen, weerspreuken en volksverhalen. Het is geen vaste periode die ieder jaar precies op dezelfde dagen terugkeert, maar juist die onverwachte warmte heeft door de eeuwen heen tot allerlei namen en tradities geleid.
Een van de eerste bekende nazomermomenten valt rond 29 september, de feestdag van Sint-Michiel. In Spanje wordt deze periode het veranillo de San Miguel genoemd. Ook bij ons werd zacht weer rond deze datum verbonden met Sint-Michiel en spreekt men wel van een sint-michielszomer. De zomer heeft zich dan officieel al teruggetrokken, maar soms lijkt hij voor een paar dagen nog even terug te keren.
Oude weerspreuken over de nazomer
Van Sint-Theresia tot San Martín
Rond half oktober verschijnt in oude Nederlandse en Vlaamse weerspreuken opnieuw zo'n nazomermoment. Ditmaal wordt het verbonden met Sint-Theresia. Een oude weerspreuk zegt: “Trezia's nazomerke is een schoon nakomerke.” Daarmee wordt die korte terugkeer van aangenaam herfstweer treffend beschreven: een klein stukje zomer dat onverwacht achter de echte zomer aankomt.
Spanje kent vervolgens rond 11 november nog een beroemde nazomer: het veranillo de San Martín. De naam verwijst naar de feestdag van Sint-Maarten. Volgens de Spaanse volkswijsheid kunnen rond deze tijd enkele zachte en zonnige dagen voorkomen. Een bekend gezegde luidt “De San Martín a Santa Isabel, veranillo es”. Het veranillo de San Martín vormt daarmee de late tegenhanger van het veranillo de San Miguel aan het begin van de herfst in Spanje .
Waarom noemen we het oudewijvenzomer?
Altweibersommer, spinnenwebben en oude volksverhalen
Ook de Nederlandse naam oudewijvenzomer heeft een bijzonder verhaal. De benaming wordt in verband gebracht met het Duitse Altweibersommer. Over de precieze oorsprong bestaan verschillende verklaringen. Een oude uitleg voert terug naar Germaanse volksverhalen waarin spinnen en weven werden verbonden met levensdraden en het lot van mensen. De fijne draden van spinnenwebben die tijdens rustige herfstdagen door de lucht zweven, zouden aan die oude voorstellingen hebben herinnerd.
Of zo'n nazomer daadwerkelijk verschijnt, blijft natuurlijk aan het weer. Maar de verhalen eromheen passen prachtig bij deze tijd van het jaar. Terwijl de dagen korter worden en de bladeren verkleuren, verschijnen in Spanje ook weer de geroosterde kastanjes en beginnen overal lokale herfsttradities.
Veranillo de San Miguel in Spanje
Rond 29 september kan de zomer nog één keer terugkeren
In september beginnen de temperaturen op veel plaatsen in Spanje geleidelijk te dalen. Rond 29 september, de feestdag van San Miguel, kan daar tijdelijk verandering in komen. In de dagen vlak voor of na San Miguel kan het opnieuw een paar dagen bijna zomers aanvoelen. Vooral in warmere delen van Spanje kunnen de temperaturen tijdens zo'n periode nog behoorlijk hoog oplopen. Het lijkt dan alsof de zomer, voordat hij definitief afscheid neemt, nog één keer wil schitteren.
Zo'n warme periode verschijnt niet ieder jaar en ook niet overal in Spanje op dezelfde manier. Het veranillo de San Miguel is daarom geen vast meteorologisch verschijnsel dat precies op 29 september begint, maar een traditionele naam voor een opvallende terugkeer van zomers weer rond deze tijd van het jaar.
Zuidelijke lucht kan Spanje opnieuw opwarmen
De plotselinge warmte kan samenhangen met de luchtdrukverdeling boven de Atlantische Oceaan en Europa. Wanneer de weersystemen gunstig liggen, kan boven Spanje een zuidelijke luchtstroming ontstaan. Daarmee wordt warmere lucht vanuit zuidelijker gebieden aangevoerd en kunnen de temperaturen tijdelijk flink stijgen. Niet iedere warme periode rond San Miguel ontstaat echter volgens precies hetzelfde weerpatroon.
Veranillo de San Martín in Spanje
Rond 11 november kan de herfst opnieuw even zachter worden
Veel later in de herfst kent Spanje nog een tweede traditioneel nazomermoment: het veranillo de San Martín. De naam verwijst naar 11 november, de feestdag van San Martín, of Sint-Maarten. Rond deze datum kunnen enkele zachte, droge en zonnige dagen voorkomen, alsof de naderende winter nog even op afstand wordt gehouden.
Ook het veranillo de San Martín verschijnt niet ieder jaar en begint niet precies op 11 november. De naam leeft vooral voort in Spaanse volkswijsheden en weerspreuken. Een bekende uitspraak luidt “De San Martín a Santa Isabel, veranillo es”. Zo kreeg die korte periode van aangenaam novemberweer een vaste plaats in de Spaanse herfsttradities.
De legende achter het veranillo de San Martín
Sint-Maarten, zijn mantel en een onverwachte terugkeer van de zon
Aan het veranillo de San Martín is een oude legende verbonden. Volgens het verhaal ontmoette de jonge Romeinse soldaat Martinus op een koude dag een arme man die nauwelijks beschermd was tegen de kou. Martinus sneed zijn mantel in tweeën en gaf de helft aan de man, zodat deze zich ermee kon verwarmen.
In de overlevering klaarde het weer daarna op en werd het onverwacht zacht en zonnig. Die korte terugkeer van aangenaam weer zou later verbonden zijn geraakt met de feestdag van Sint-Maarten op 11 november. Zo kreeg het veranillo de San Martín naast zijn plaats in oude weerspreuken ook een volksverhaal dat nog altijd bij de nazomer wordt verteld.
Spanje heeft oneindig veel te bieden en dat kan soms best overweldigend zijn.
Mijn doel? Jouw kompas zijn in het enorme Spaanse aanbod, zodat jij straks alleen nog maar hoeft te genieten van een perfecte vakantie.
Lees meer over mij →